FLAC (Free Lossless Audio Codec)

Müzik dinleme konusunda son zamanlarda çok daha takıntılı olmaya başladım. Eskiden eskişehir’de bir çin malı hoparlörüm bir de 5 tllik kulaklığım vardı. Onlarla dinlerdim bütün müzikleri tabi haliyle müziklerin kalitesi 128 kbps mi, 256 mı yoksa 64 mü hiç umurumda olmazdı. Çünkü zaten o hoparlörün ya da o kulaklığın verebileceği ses kalitesi bellidir. Antalya’ya geldiğimde patronumun (Burak Turgut) da gazıyla kendime bir Sennheiser kulaklık aldım. Kulaklığın kısa bir incelemesini daha önce yapmıştım zaten linki burada. Bu kulaklığı aldıktan sonra özellikle müzik dinleme konusundaki kriterlerim de büyük bir oranda değişti çünkü artık o eskiden dinlediğim 64 bitlik hatta 128 bitlik müzikleri dinlerken yeterince kaliteli bir müzik dinleyemediğimi hissediyordum. Bu tatminsizlik hissinin en doruk noktaya ulaştığı dönem ilk 320 kbps’lik Yngwie Malmsteen albümümü edindiğim dönemdi. 320 kbps kalitesinde bir mp3′ü ilk defa dinliyordum ve aradaki fark inanılmaz fazla gelmişti. Daha sonraları Steve Vai, Joe Satriani ve Jimi Hendrix albümlerimi de hep 320 kbps kalitesinde edindim. 128 kbps kalitesindeki 3 mb’lik bir mp3 320 kbps kalitesinde 9 – 10 mb arasında oluyor doğal olarak yer olarak ihtiyacınız artıyor fakat edindiğiniz ses kalitesine değdiğini düşünüyorum.

Yukarıda bahsettiğim gelişmelerden sonra kaliteli müzik konusunda insanda ister istemez bir açlık doğuyor. Acaba daha kaliteli nasıl müzik dinlerim diye düşünmeye devam ediyorum. Daha iyi bir müzik zevki için elimde şu anda eksik olduğunu düşündüğüm iki temel unsur var. Bunlardan ilki iyi bir ses kartı. Tamam iyi bir hoparlör ya da kulaklık edindik ama bunu kaldıracak bir ses kartınız yoksa siz ne kadar kaliteli müzikler indirirseniz indirin, ne kadar kaliteli hoparlörler kullanırsanız kullanın yeterince iyi bir kalite elde edemezsiniz. Tabi bu benim düşüncem ve daha bu konuyla ilgili de tam bir araştırma yapmadım o yüzden laptopımdaki ses kartının ne kadar yeterli olduğunu da bilmiyorum. Belki sadece müzik dinlemek için fazlasıyla yeterlidir ama ben bundan şüpheliyim özellikle de onboard olan hiçbir şeyin kaliteli olmadığını göz önünde bulundurursak .

İkinci unsurda dinlediğimiz müziğin bilgisayar ortamına aktarılırken kullanıldığı format ve ses kalitesi. Şimdi bunular nedir diye sorarsanız zaten ses kalitesini az önce kısa bir şekilde açıklamıştım ona birazdan tekrar döneceğim. Ses formatları ise şu şekilde oluyor. Bu müzikler ilk kaydedilirken PCM (Pulse-code modulation) formatına dönüştürülerek dijital ortama geçiriliyor. Bundan çok bahsetmeyeceğim çünkü aşırı karışık bir konu. En azından bu yazı için çok karışık. Bu PCM formatı daha sonra Windows sistemler için wav’a veya aiff gibi saf bir ses formatına dönüştürülüyor. Bu formatta dosya boyutları anormal derecede büyük 128 kbps’de 3 mb olan bir mp3, wav formatında 30 – 40 mb’a kadar çıkabiliyor. Müzik kaydedilirken belki çok çok daha fazladır tabi kayıt ortamında bulunmadığım için bilemiyorum ama kendi denemelerimde ben bu oranda bir büyüklük gördüm. Daha sonra bu wav formatları dvdlere, cdlere ya da bildiğimiz kasetlere hiç kayıpsız bir şekilde kaydediliyor. Bilen bilir cd formatları çok farklıdır ve mp3 ile kıyaslandığında bir cdyi satın aldığımızda çok az miktarda şarkı bulunur. Kendiniz mp3′ü cd formatına dönüştürmeye çalıştıysanızda göreceksiniz ki 700 mb’lık bir cd’ye 60 – 80 dk arası müzik kaydedebilirsiniz. Şimdi, genel anlamda iki tür ses format türü var. Kayıplı ses formatları (lossy audio formats), bunlar MP3, Vorbis, Musepack, AAC, ATRAC ve Lossy WMA. Bunların arasından MP3′ü herkes biliyor ve sıklıkla kullanıyor. Diğerleri de kayıpsız ses formatları a(lossless audio formats), bunlar da FLAC, Monkey’s Audio (dosya uzantası APE), WavPack (dosya uzantısı WV), Shorten, Tom’s lossless Audio Kompressor (TAK), TTA, ATRAC Advanced Lossless, Apple Lossless ve Lossless WMA. Bunların içinden de ben bugün FLAC (free lossless audio codec) ses formatını denedim birazdan bahsedeceğim.

MP3 kayıplı bir ses formatıdır dedik bu tam olarak ne anlama geliyor. Şöyle ki mp3 formatı bu wav’a ya da aiff’e dönüştürülmüş müziğin boyutlarını, insanların günlük kullanımda kullandığı disklerde saklayabilmeleri için sesin kalitesinden kısarak boyutunu küçültüyor ve bizim mp3 player’larımızda veya bilgisayarlarımızda daha rahat bir şekilde taşımamızı sağlıyor. Tabi bunu da dediğim gibi ses kalitesinden ödün vererek yapıyor. Şimdi burada ses kalitesinden biraz bahsedeyim. Ses kalitesi sesin cihazlardan çıkış kalitesini temsil eder ve kbps cinsinden bir bit rate ile gösterilir. Yani Winamp’ta ana pencerede gördüğünüz 128 kbps yazısı sesin kalitesini ifade etmektedir. Saf ses formatları dediğim wav ve aiff formatları ve ses cdleri maksimum 1,411.2 kbps kalitesinde sesi kaydedebiliyor fakat bizim günlük yaşantımızda kullandığımız mp3 maksimum 320 kbps’yi destekliyor ve bu yazıyı okuduktan sonra dikkat ederseniz genelde kullandığımız mp3ler 128 kbps kalitesinde. Bunun en büyük sebebi bu kaliteden aşağısındaki seslerin kalitesiz olduğunu insanlar çok rahat bir şekilde anlayabiliyor ve 128 kbps kalitesindeki sesler mp3 formatında oldukça ufak yerler kaplıyor. Ses kalitesinde artış olduğu zaman yani buradaki örnekte mp3 formatında bir sesi 128 kbps ile maksimum olan 320 kbps arasında karşılaştırma yaparsak arada 3 kat gibi bir fark oluyor.

Kaliteli müzik dinlemek için elimizdeki bir diğer seçenekte kayıpsız ses formatları. Bu formatlar, wav veya aiff formatındaki sesleri birebir ya da %80 – %90 gibi bir oranda aynı kalitede tutup boyutlarını düşürüyorlar. Bu formatlara örnek olarak FLAC’dan bahsedeceğim. FLAC – free lossless audio codec, açık kaynaklı ve bedava bir format. Bilmeyenlere buradan mp3′ün aslen bir adamın telifinde olduğunu ve mp3 formatının bir uygulamada desteklenebilmesi için bu kişiye telif ödenmesi gerektiğini belirtelim. Bedava olduğu için gönül rahatlığıyla cd ve dvdlerinizi kendiniz bu formatta bilgisayarınıza depolayabilirsiniz. Bu formatın en önemli avantajı ses kalitesini çok yakın bir oranda yansıtıyor olması. Dezavantajı ise her ne kadar %50 – %60 gibi bir oran sıkıştırma yapsa da bir ses dosyasının boyutunun 25 mb gibi bir büyüklükte olması. Hala 3 mb’lık mp3ler ile arasında oldukça büyük bir fark var ama ses kalitesi açısından bu fark emin olun çok daha büyük.

Bugün internette Eric Claptop’ın şarkılarını ararken tesadüfen bir sitede, bir hayırseverin(?!) elindeki bütün Eric Clapton cdlerini flac formatında internette yayınladığını gördüm ve bir deneme sürüşü için bir parçayı indirdim . Winamp’ın eski bir sürümünü kullanıyordum ve flac uzantılı dosyayı çalıştırmadığını gördüm. Kısa bir araştırmadan sonra winamp’ın yeni versiyonunun flac formatını desteklediğini gördüm ve winamp sürümümü güncelledim. Winamp’ın yeni sürümü oldukça hoş olmuş büyük oranda iTunes’a benzemiş. Denemeyenlere tavsiye ederim. Müziği ilk dinlemeye başladığımda daha ilk saniyede müzikteki kaliteyi ve derinliği hissettim ve bu beni çok şaşırttı. 320 kbps mp3ler dinlediğim için flac formatındaki kayıpsız sesin bu kadar farkedeceğini düşünmüyordum. Çok geçmeden bunun matematiksel sebebini winamp’ın ana penceresindeki ses kalitesini gösteren bit rate’den anladım. Ses dosyaları şarkı başına ortalama 850 kbps bit rate’di. Ses kalitesindeki bu inanılmaz farkı orada yazmasa da rahat bir şekilde farkedebiliyor olmak benim için güzel bir deneyim oldu. Dinlediğiniz müzikte kullanılan bütün enstrümanları biraz dikkatle çok rahat bir şekilde birbirinden ayırabiliyorsunuz. Bu çok önemli bir unsur çünkü genel bir dinleyicide bir müziği dinlerken sadece şarkıcının sesi, lead gitar ve bateri akılda kalır ama aslında arka planda ritim gitar, bas gitar, back vokal ve piyano gibi çeşit çeşit farklı ses vardır.

Aslında bu başlıkta sadece FLAC’tan bahsedecektim ama yazıyı yazmaya başlayınca iş baya bir dallanıp budaklandı . Yine de başlık ismi FLAC olarak kalacak onu değiştirmeyeceğim (üşendim ). Uzun lafın kısası eğer elinizde imkan varsa FLAC tarzı kayıpsız ses formatlı müzikler indirin ve müzik dinleme zevkinizi katlayın. Tabi yerli müzik dinleyen arkadaşların böyle bir şansı ne yazıkki olmayacak çünkü buralarda bırakın kayıpsız sesi, 128 kbps bit rate’li mp3lerden yukarısını bile bulmak mümkün değil. Bugünlükte benden bu kadar arkadaşlar, yazıyı yazarken bazen dalıp gidiyorum ve cümleler düşük olabiliyor ya da baştan kullandığım şahıs ekini sonlara doğru değiştirebiliyorum ama kusura bakmayın ileriki yazılarımda düzeleceğini umuyorum. Yorum yazmaktan, soru sormaktan çekinmeyin ben her zaman burdayım ve yapıcı eleştirilere her zaman açığım. Herkese keyifli müzik dinlemeler…

Tags: aiff, bit rate, flac, free lossless audio codec, kaliteli müzik dinlemenin yolları, kayıplı ses formatları, kayıpsız ses formatları, lossless audio formats, lossy audio formats, mp3, Müzik, müzik teknolojisi, ses formatları, wav